Kancelaria Adwokacka Mateusz Ficygowski » Podział majątku po rozwodzie

Podział majątku wspólnego - rama prawna

Podział majątku wspólnego małżonków jest uregulowany w art. 43-54 KRO oraz art. 46 KRO w zw. z przepisami o współwłasności w częściach ułamkowych (art. 197 i n. KC). Zgodnie z art. 46 KRO w sprawach nieuregulowanych w KRO od chwili ustania wspólności ustawowej do majątku, który był nią objęty, stosuje się odpowiednio przepisy o wspólności majątku spadkowego, a w dalszej kolejności - przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych.

Podział majątku wspólnego

Podział majątku wspólnego następuje po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej i może zostać dokonany w drodze umowy albo w postępowaniu sądowym. W praktyce sprawy te wymagają ustalenia składu i wartości majątku wspólnego, określenia udziałów małżonków, a także rozliczenia nakładów i wydatków poniesionych z majątku wspólnego na majątki osobiste oraz z majątków osobistych na majątek wspólny.

Umowny podział majątku

Jeżeli małżonkowie są zgodni co do składu majątku i sposobu jego podziału, możliwe jest dokonanie podziału w drodze umowy. Jeżeli w skład majątku wchodzi nieruchomość, użytkowanie wieczyste albo spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, umowa wymaga zachowania formy aktu notarialnego. W pozostałych przypadkach podział może zostać dokonany w formie właściwej dla czynności obejmujących poszczególne składniki majątku.

Umowny podział majątku pozwala stronom samodzielnie określić sposób rozdysponowania poszczególnych składników, w tym przyznanie określonych składników jednemu z małżonków z obowiązkiem spłaty drugiego, podział majątku według wartości poszczególnych składników albo sprzedaż składników majątku i podział uzyskanych środków.

Sądowy podział majątku

W przypadku braku porozumienia podział majątku wspólnego przeprowadzany jest w postępowaniu nieprocesowym przed sądem rejonowym. Sąd ustala skład i wartość majątku podlegającego podziałowi, wysokość udziałów małżonków oraz rozstrzyga o sposobie podziału poszczególnych składników. W postępowaniu mogą być również rozliczane nakłady i wydatki pomiędzy majątkiem wspólnym a majątkami osobistymi małżonków.

Sąd może dokonać podziału majątku poprzez przyznanie poszczególnych składników jednemu z małżonków z obowiązkiem spłaty drugiego, podział składników pomiędzy małżonków albo ich sprzedaż i podział uzyskanej kwoty, jeżeli podział w naturze lub przyznanie składników jednemu z małżonków nie jest możliwe albo celowe.

Równe i nierówne udziały w majątku wspólnym

Zasadą jest, że oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym (art. 43 § 1 k.r.o.). Jednakże z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku. Spadkobiercy małżonka mogą wystąpić z takim żądaniem tylko w wypadku, gdy spadkodawca wytoczył powództwo o unieważnienie małżeństwa albo o rozwód lub wystąpił o orzeczenie separacji (art. 43 § 2 k.r.o.). Przy ocenie, w jakim stopniu każdy z małżonków przyczynił się do powstania majątku wspólnego, uwzględnia się także nakład osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym (art. 43 § 3 k.r.o.).

Żądanie ustalenia nierównych udziałów wymaga wykazania zarówno istnienia ważnych powodów, jak i różnego stopnia przyczynienia się małżonków do powstania majątku wspólnego. Ocena tych przesłanek następuje z uwzględnieniem całokształtu stosunków majątkowych i osobistych małżonków.

Rozliczenie nakładów i wydatków

Postępowanie o podział majątku wspólnego może obejmować również rozliczenia pomiędzy majątkiem wspólnym a majątkami osobistymi małżonków. Na podstawie art. 45 KRO rozliczeniu podlegają w szczególności nakłady i wydatki poczynione z majątku wspólnego na majątek osobisty jednego z małżonków oraz nakłady i wydatki z majątku osobistego na majątek wspólny.

Rozliczenia te mogą dotyczyć między innymi środków przeznaczonych na nabycie lub remont nieruchomości należącej do jednego z małżonków, spłat zobowiązań związanych z majątkiem osobistym, finansowania składników majątku wspólnego ze środków pochodzących z majątku osobistego, a także innych wydatków, których źródło i przeznaczenie wymagają ustalenia w toku postępowania.

Dlaczego warto skorzystać z pomocy adwokata

Ustalenie składu majątku wspólnego i majątków osobistych
Wycena składników majątku - nieruchomości, firm, udziałów
Negocjacje z drugą stroną i projekt zgodnego podziału
Sporządzenie wniosku do sądu rejonowego z precyzyjnym spisem składników
Reprezentacja w postępowaniu dowodowym - biegli, świadkowie, dokumenty
Dochodzenie ustalenia nierównych udziałów (art. 43 § 2 KRO) w uzasadnionych sprawach
Rozliczenie nakładów i wydatków wg art. 45 KRO